İd (İlkel Benlik)
İd (İlkel Benlik): Freud'un yapısal modelinde, kişiliğin en ilkel katmanı. Haz ilkesine göre çalışır; açlık, cinsellik ve saldırganlık gibi temel dürtüleri barındırır. Rüyalarda id'in arzuları sembolik biçimde ortaya çıkar.
İlişkili Terimler
Ego
Freud'un modelinde gerçeklik ilkesine göre çalışan, id ile superego arasında denge kuran bilinçli benlik. Rüyalarda ego, sansür mekanizması olarak işlev görür ve bilinçdışı içerikleri sembollerle maskeler.
Süperego
Kişiliğin ahlaki ve ideal boyutu. Toplumsal normları, vicdan ve ideal benliği temsil eder. Rüyalarda otorite figürleri, yargılayıcı sesler veya utanç sahneleri superego'nun tezahürleridir.
Bilinçdışı
Zihnin bilinçli farkındalığın dışında kalan, bastırılmış anılar, dürtüler ve arzuları barındıran derinlikli katmanı. Freud'a göre rüyalar, bilinçdışının krallık yoludur.
Sigmund Freud
Modern rüya analizinin öncüsü. 'Düşlerin Yorumu' (1900) eseriyle rüyaları bilinçdışı arzuların sembolik ifadesi olarak tanımladı. Serbest çağrışım yöntemini geliştirdi.
Kolektif Bilinçdışı
Jung'un teorisine göre, bireysel deneyimlerden bağımsız olarak tüm insanlığın paylaştığı ortak bilinçdışı alan. Arketipsel imgelerin ve evrensel sembollerin kaynağıdır.
Arketip
Carl Jung'un tanımladığı, tüm insanlığın kolektif bilinçdışında paylaştığı evrensel sembol ve imgeler. Rüyalarda anne, kahraman, gölge gibi arketipsel figürler sıklıkla ortaya çıkar ve derin psikolojik anlamlar taşır.