Xewna nefsê
Xewna nefsê: Di dabeşkirina xewnan a îslamî de, xewnên ku ji daxwazên nefsê û mijûliyên rojane derdikevin. Nîsandera xwarin, cinsiyet an fikarên rojane ne. Hewceyî tabîrê nakin.
Termên têkildar
Xewna rast
Di kevneşopiya îslamî de, xewnên rast ên ku wekî yek ji çil û şeşan a pêxemberîtiyê tên hesibandin. Nêzîkî berbangê têne dîtin, zelal û hevgirtî ne û bi piranî wekî xwe diqewimin. Di Hedîsên Pêxember Muhammed de bi berfirehî hatine vegotin.
Xewna giyanî
Di kevneşopiya îslamî de, xewnên bi çavkaniya îlahî. Mizgînî, hişyarî an rênîşandana ji Xwedê dihewînin. Zelal, aram û bi wate ne. Binkategoriyeke xewnên rast e.
Xewna şeytanî
Di dabeşkirina xewnan a îslamî de, xewnên tirsnak û tevlihev ên ku ji Şeytan tên hesibandin. Armanca wan ew e ku mirov xemgîn bikin, bitirsînin an ji rê derxin. Di kevneşopiyê de tê gotin ku neyên şîrovekirin û ji kesî re neyên gotin.
Îstixare
Di kevneşopiya îslamî de, nimêj û duayeke ku beriya biryareke girîng tê kirin û tê de ji Allah tê xwestin ku yê hêjayî nîşan bide. Xewna piştî wê wekî rênîşandaneke îlahî tê şîrovekirin.
Îbn Sîrîn
Navdartirîn şîrovekarê xewnan di dîroka îslamî de (653–729). Zanyarê Besrayî, pisporê hedîsan û ustayê tabîrê. Berhema wî çavkaniya bingehîn a şîrovekirina xewnan e.
Îmam Nabulsî
Şîrovekarê xewnan ê serdema Osmanî (1641–1731). Bi berhema xwe ya berfireh a tabîra xewnan 'Ta'tir al-Anam fi Tafsir al-Manam' tê nasîn. Piştî Îbn Sîrîn çavkaniya herî zêde tê bikaranîn.