Id
Id: Di modela avahîsazî ya Sigmund Freud de, qata herî seretayî ya kesayetiyê. Li gorî prensîba kêfê dixebite û pêdiviyên bingehîn ên wekî birçîbûn, cinsiyet û tundiyê di xwe de dihewîne. Di xewnan de daxwazên Id bi awayekî sembolîk xuya dibin.
Termên têkildar
Ego
Di modela Sigmund Freud de, xwe ya hişyar ku li gorî prensîba rastiyê dixebite û balansê di navbera Id û Superego de datîne. Di xewnan de Ego wekî mekanîzmayeke sansûrê tevdigere û naveroka binhişî bi sembolan vedişêre.
Superego
Aliyê exlaqî û îdeal ê kesayetiyê. Norm û qaîdeyên civakî, wijdan û xwe ya îdeal temsîl dike. Di xewnan de kesayetiyên desthilatdar, dengên dadkar an dîmenên şermê xuyabûnên Superego ne.
Binhişî
Qata kûr a hişê ku li derveyî haydariya hişyar e û bîranîn, kêf û daxwazên tepisandî di xwe de dihewîne. Li gorî Sigmund Freud, xewn rêya padîşahî ya bi Binhişî re ne.
Sigmund Freud
Pêşengê analîza nûjen a xewnan. Bi berhema 'Tabîra Xewnan' (1900) xewn wekî diyarkirina sembolîk a daxwazên binhişî pênase kir. Rêbaza Hevgirêdana azad pêş xist.
Binhişiya kolektîf
Li gorî teoriya Carl Gustav Jung, qada binhişî ya hevpar a hemû mirovahiyê ku ji ezmûnên takekesî serbixwe ye. Ew çavkaniya wêneyên arketîpal û sembolên gerdûnî ye.
Arketîp
Sembol û wêneyên gerdûnî yên ku di binhişiya kolektîf a mirovahiyê de hevpar in, wekî Carl Gustav Jung pênase kiriye. Di xewnan de kesayetiyên arketîpal ên wekî Dê, Lehengî û Sîber pir caran xuya dibin û wateyên kûr ên psîkolojîk digirin xwe.